عباس قنبرى عديوى - سلام هم تبار
مال کنون ، کوچی برای ماندگاری

" مالكنون " ، غم‌انگيزترين لحظه كوچ عشاير بختياري

شهركرد،خبرگزاري جمهوري اسلامي ‪۸۶/۰۷/۰۷‬

داخلي. اجتماعي. كوچ. عشاير
پاييز همه سبزي‌ها را به زردي مي‌كشاند و دشت با همه خاطرات خوشش سر بر دامن كوه آرام‌آرام به خواب مي‌رود، تا فصل زايش بادها آغاز شود.

" مالكنون" آييني تاريخي و ديرين عشاير بختياري است، كه به لحظه آغاز كوچ عشاير گفته مي‌شود و در آن از دو واژه "مال " به مفهوم آبادي و مجموع سياهچادرها و " كنون " به معناي از جا كردن استفاده شده است.

ايل با همه طوايفش،با همه مردان و زنانش از هر تيره و " تش " فراخونده مي‌شود و نغمه سفر و جدايي و دل كندن از سرزمين و " زيست بوم " خويش در دل پيركوه سترگ مي‌پيچد.

" خدا كند هميشه راهها به روي شما گشوده باشد،بادها پشتيبان شما باشند، آفتاب چهره شما را گرم كند و باران آرام آرام بر كشتزارهايتان ببارد".

صداي بانگ رفتن از گلوي سرنا و دهل در دل دشت طنين‌انداز مي‌شود تاكوچ را با همه گريه‌هاش آغاز كند و شايد اين رفتن را پاياني نباشد.

" كوچ " در فرهنگ بختياري با سختي و تلاش عجين شده و مردان و زنان اين ديار باطي طريق در دل كوه‌ها و كوهساران دل به درياي رودهاي ناآرام‌مي‌زنند.

ايلراه " دژپارت " و پل " خداآفرين " نشان از تاريخي عظيم از كوچ عشاير بختياري در فلات مركزي ايران دارد و حفظ اين سنت شايد حفظ تاريخ يك سرزمين باشد.

و پاييز آغاز مي‌شود، پس به رسم سنت ديرين و ديرگاهي، "مالكنون كوچ " با بعض‌گلوگيرش آماده شكوفا شدن است و " مالكنون " در فرهنگ بختياري به معناي كوچ است و جدايي و ترك جلا كردن و دوري از ديار خويش.

و حالا ايل از دهانه دره‌هاي برنده و تيز كوه تازار و در پهنه تنگ تنگه دولنبار و دشت زري و شيرين بهار در بالاترين ارتفاع زاگرس عبور مي‌كند و از بلندترين قله رها در باد و آب، در اين جدايي اشك غمگنانه مي‌ريزد.

رييس بنياد ايرانشناسي چهارمحال و بختياري گفت: واژه"مالكنون" از تركيب دو واژه مال به معناي آبادي متشكل از چند سياهچادر و كنون به مفهوم از جا كردن است.

دكتر" عباس قنبري عديوي " در گفت و گو با ايرنا افزود:عشايردرطول سال براي دست يافتن به مراتع سرسبز در ييلاق و قشلاق دوبار اقدام به كوچ مي- كنند كه كوچ بهاري ييلاقي از خوزستان به چهارمحال و بختياري به دليل دست يافتن به مراتع سرسبز و آبهاي روان با خوشحالي همراه است.

به گفته وي ، كوچ پاييزي كه از چهارمحال وبختياري به طرف خوزستان انجام مي‌شودو به‌مالكنون شهرت دارد، با حزن و اندوهگيني خاص و ويژه‌اي همراه است.

وي گفت:عده‌اي از مردان براي برداشت محصول و يا فروش محصول در ييلاق باقي مي‌مانند و مابقي با بستن‌بار و بنه ايل و طايفه بر چارپايان رهسپار سرزمين خوزستان مي‌شوند.

به گفته وي،شواهد تاريخي نشان از باستاني بودن كوچ عشايري بختياري دارد و در برخي از تحقيقات محققان و پژوهشگران داخلي و خارجي اين كوچ را به ‪۱۰‬ هزار سال پيش از ميلاد حضتر مسيح(ص) نسبت مي‌دهند.

رييس بنياد ايرانشناسي چهارمحال و بختياري گفت:هنگام مالكنون كوچ، اشعار بسيار نغز و حزن‌انگيزي از سوي مردان و زنان بختياري قرائت مي‌شود، كه بسيار غم‌انگيز و جانسوز است.

قنبري يادآور شد:بسياري از محققان موسيقي كتابهايي رادرزمينه كوچ منتشر كرده‌اند و بزرگان موسيقي مقامي ايران همچون" مسعود بختياري" نيز آثاري در زمينه مالكنون را اجرا و روانه بازار كرده اند.

به گفته وي، قبل از انجام كوچ نهايي در فصل پاييز، ايل سياهچادرها را كه مامن و پناهگاه آنان است را از زمين جدا مي‌كند و پس از يك تا دو روز كمي دورتر از مكان نخستين سياهچادرها(زيست بوم) كوچشان را آغاز مي‌كنند.

وي گفت:اين كار به دليل آن است كه برخي از طوايف عشايري بختياري كوچ كردن در بعضي از روزهاي را نحس و ناميمون مي‌دانند و از اين رو پس از يك روز وقفه و چندين متر دورتر از زيست يوم و محل اسكان خود، اقدام به كوچ مي‌كنند.

جانشين اداره كل امور عشايري چهارمحال‌وبختياري نيز گفت:در آيين مالكنون ، عشاير بختياري خود را براي كوچ آغاز مي‌كنند.

" طهمورث فتاحي " در گفت وگو با ايرنا افزود:مالكنون به وسعت همه تاريخ قدمت دارد ودرآن عشاير با از جا كردن سياهچادرهاي خود اقدام به كوچ كردن مي كنند.

مديركل امور عشايري چهارمحال وبختياري نيز از آغاز كوچ پاييزه عشاير چهارمحال وبختياري به سمت خوزستان خبر دادوگفت:در اين كوچ عشايري بختياري تا بهار سال آينده در مراتع خوزستان باقي مي‌مانند.

"جهانبخش اميرخاني " در گفت وگو با ايرنا افزود:عشايرچهارمحال و بختياري براي كوچ خود از پنج ايلراه اصلي عبور مي‌كنند تا به خوزستان برسند. به گفته وي،عشاير اين استان پنج طايفه بزرگ، ‪ ۲۴‬زيرطايفه، ‪ ۳۲‬تيره و دو هراز و ‪ ۹۴۰‬تش مي‌باشند.

وي يادآورشد:در طول برنامه چهارم توسعه دولت،دو هزارو‪ ۶۰۰‬خانوار عشايري اين استان اسكان مي‌يابند و در طول برنامه سوم توسعه دولت نيز دو هزار خانوار به صورت هدايتي و دو هزار و ‪ ۵۰۰‬خانوار عشايري اين استان به صورت خودجوش در كانون‌هاي توسعه حمايتي اسكان يافتند.

وي تصريح كرد:براي تسريع بخشي در امر اسكان دائم عشاير بايد اعتبارات مورد نياز اختصاص داده شود و زمينه ايجاد اشتغال پايداربراي عشاير و حضور تمامي دستگاههاي اجرايي در راستاي اجراي آيين نامه هيات وزيران مبني بر طرح ساماندهي اسكان عشاير فراهم شود.

اميرخاني، يكي از مشكلات اجراي طرح اسكان عشاير را عدم‌درآمدكافي‌و نداشتن وثيقه براي دريافت تسهيلات بانكي دانست و گفت: در اين زمينه رفع مشكل عدم وثيقه بانكي عشاير، مسوولان كشور بايد گامهاي بلندي بردارند.

اميرخاني ياد آورشد:عدم اطلاع رساني كافي موجب عدم‌آگاهي‌كامل عشاير استان نسبت به حق و حقوقشان شده است و در اين زمينه بايد اطلاع‌رساني كافي صورت گيرد.

به‌گفته وي،باآمايش سرزمين و شناسايي زيست بومها و سايت‌هاي اسكان عشاير در استان،اسكان عشايرآسان‌تر خواهد شد و امور عشايري چهارمحال و بختياري نيز در اين زمينه، حركتهاي روبه جلوي را در دستور كار خود قرار داده است.

به گفته وي،در حال حاضر يك سوم گوشت قرمز بازار چهارمحال و بختياري توسط عشاير توليد و روانه بازار مي‌شود.

وي يادآور شد: هم‌اكنون جمعيت عشايري چهارمحال و بختياري ‪ ۱۳۲‬هزار و ‪۳۲۱‬ نفر در قالب ‪ ۱۹‬هزار و ‪ ۵۶۱‬خانوار است كه داراي يك ميليون و ‪ ۵۰۰‬هزار راس واحد دامي هستند.

به گزارش ايرنا،چهارمحال وبختياري از نظر جمعيتي پس از استان فارس دومين جمعيت عشايري كشور را در اختيار دارد و دو ايل بزرگ هفت لنگ و چهارلنگ مهمترين و اصلي‌ترين عشاير استان هستند.ك/‪۴‬

پيام هاي ديگران ()        link        ۱۳۸٦/٧/۱٢ - عباس قنبري عديوي